Περίληψη
Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα νέα δέκα κράτη-μέλη αποτελεί νέα πρόκληση για την ελληνική οικονομία αλλά και επιλογή μακράς πνοής για την Ευρώπη, η οποία όμως απαιτείται να είναι πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά συντεταγμένη, προκειμένου να μη θέσει σε κίνδυνο το κοινωνικό κεκτημένο και το ευρωπαϊκό μοντέλο υπονομεύοντας την αλληλεγγύη και την συνοχή στο εσωτερικό της Ένωσης, με τη δημιουργία συνθηκών κοινωνικού ντάμπινγκ και ανισοτήτων μεταξύ των κρατών-μελών.
Στην προοπτική αυτή οι θετικές επιδόσεις της οικονομίας και κατά το 2003 (υψηλός ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ, των επενδύσεων και της παραγωγικότητας της εργασίας) δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τις παρατηρούμενες εισοδηματικές ανισότητες. Το ζητούμενο για την πορεία της ελληνικής οικονομίας στις νέες διεθνείς και ευρωπαϊκές συνθήκες, εστιάζεται στη στρατηγική, στις πολιτικές, στα μέσα βελτίωσης της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας, στο επίπεδο της ανεργίας και της παραγωγικότητας, στο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, στην ποιότητα των εργασιακών σχέσεων, στο επίπεδο των περιφερειακών ανισοτήτων και στην έκταση των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Στην Έκθεση αυτή, όπως και στις άλλες πρόσφατες εκδόσεις του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, επεξεργάζονται και αναλύονται τα ζητήματα αυτά, υπό το πρίσμα ιδιαίτερα, των νέων ευρωπαϊκών (κυκλοφορία του ευρώ, διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και παγκόσμιων (ένταση της διεθνοποίησης) εξελίξεων.
Οι εξελίξεις αυτές που στον πυρήνα τους έχουν τις αλλαγές που συντελούνται στις σχέσεις κεφαλαίου και εργασίας, τεχνολογίας και παραγωγής, οικονομικού και κοινωνικού στοιχείου στην λειτουργία της οικονομίας, απαιτείται να κατανοηθούν από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι οποίες με τις έγκαιρες παρεμβάσεις και διεκδικήσεις βελτίωσης του επιπέδου και των συνθηκών ζωής των εργαζομένων, καθίστανται κοινωνικοί πρωταγωνιστές και όχι παθητικοί θεατές της οικονομικής και κοινωνικής αναπαραγωγής.
Σύμφωνα με τις μελέτες και τις έρευνες του ΙΝΕ έχει αποδειχθεί ότι η μείωση του κόστους εργασίας προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας, να συγκρατηθεί η αύξηση της ανεργίας, και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, είναι αναποτελεσματική και αδιέξοδη. Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι τα τελευταία χρόνια το κεντρικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής και διεθνούς οικονομίας εστιάζεται στην διαρθρωτική αντίθεση που δημιουργείται στην παραγωγική διαδικασία και εκδηλώνεται με το υψηλό επίπεδο ανεργίας. Η αναζήτηση πόρων από την εργασιακή και κοινωνική σφαίρα της οικονομίας για την χρηματοδότηση της έρευνας και του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού της παραγωγής, αφήνει στο απυρόβλητο την υψηλή κερδοφορία των επιχειρήσεων. Τα ζητήματα που επεξεργάζεται και αναλύει η Έκθεση του ΙΝΕ για τη ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2003 καθώς και άλλα που περιλαμβάνονται στις άλλες εκδόσεις του Ινστιτούτου Εργασίας, αποτελούν την γνωσιολογική συμβολή του ΙΝΕ προς το συνδικαλιστικό κίνημα της χώρας μας, προκειμένου να κατανοεί τις νέες εξελίξεις και ταυτόχρονα να διαμορφώνει κατά σαφή, συγκροτημένο και τεκμηριωμένο τρόπο τις προτάσεις και διεκδικήσεις του στην επιχείρηση, στον κλάδο, στην περιφέρεια, στην χώρα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στη σημερινή εποχή οι συνδικαλιστικοί αγώνες απαιτείται να έχουν σαφείς στόχους και νέα ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Σ’ αυτή την προοπτική η επιστημονικά θεμελιωμένη γνώση αποτελεί πλέον απαραίτητη προϋπόθεση, για να αντιμετωπισθούν τα σύνθετα προβλήματα, που αντιμετωπίζουν η ελληνική οικονομία και οι εργαζόμενοι.
Το επίπεδο της ανεργίας, οι χαμηλοί μισθοί, η ανισότητα στη διανομή του παραγόμενου πλούτου, η ολομέτωπη επίθεση για περισσότερη ελαστικότητα στις εργασιακές σχέσεις, οι περιφερειακές ανισότητες, τα θέματα της Κοινωνικής Ασφάλισης επιβάλλουν στο σ.κ να διαμορφώνει ολοκληρωμένες πολιτικές για την αποτελεσματική επίλυση των προβλημάτων του κόσμου της εργασίας.
Ελπίζοντας ότι η Έκθεση αυτή θα επιτύχει τον στόχο της, αποτελώντας πολύτιμο εργαλείο για τα συνδικαλιστικά στελέχη, τους εργαζόμενους, τους πολίτες και τους επιστήμονες στην ανάπτυξη της δράσης τους και του επιστημονικού τους προβληματισμού για τα συγκεκριμένα προβλήματα και τις προοπτικές τους, και θεωρώντας ότι συνιστά μία συγκροτημένη μεθοδολογικά και τεκμηριωμένη επιστημονικά ανάλυση των πτυχών της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, η διοίκηση του ΙΝΕ, ο επιστημονικός διευθυντής και το επιστημονικό προσωπικό του ΙΝΕ, θα θεωρήσουν ως θετική συμβολή, όχι μόνο την κατάθεση παρατηρήσεων αλλά και διαφορετικών προσεγγίσεων, σχετικά με την μεθοδολογία και την ανάλυση των πτυχών του οικονομικού και κοινωνικού σχηματισμού στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.